Het haalbaarheidsonderzoek volgt uit het Gelders actieplan Kleine modulaire kernreactoren van provincie Gelderland. Ook in de Energievisie van gemeente Neder-Betuwe is de verkenning naar kansen van kernenergie opgenomen. We willen samen met de provincie de lokale mogelijkheden en kansen voor een SMR verkennen. 

Haskoning, een deskundig, onafhankelijk bureau, voert het onderzoek uit. Zij delen de resultaten met de gemeente en Provincie. Provincie Gelderland is opdrachtgever voor het onderzoek.

Het haalbaarheidsonderzoek is géén besluit om wel of niet een SMR te bouwen. Het is een zorgvuldige verkenning van belangrijke voorwaarden, zoals technische mogelijkheden, ruimtegebruik, wet- en regelgeving en maatschappelijke en bestuurlijke onderdelen. Deze informatie kan gebruikt worden om een goede afweging te maken als er een concreet initiatief komt.

We hebben kernenergie nodig om onze energievoorziening te vergroten, verduurzamen en te versterken. Daarom zoekt de provincie Gelderse locaties waar een SMR goed zou passen. Men wil eind dit jaar graag twee locaties in beeld hebben. Of Neder-Betuwe er daar een van kan zijn, onderzoekt de provincie nu samen met de gemeente.

We vinden het belangrijk dat provincie en gemeente hier gezamenlijk een besluit over gaan nemen. Dit onderzoek is de eerste stap in het proces. Op basis daarvan besluiten we gezamenlijk of we verder gaan met de volgende stap.

Een SMR kan een structurele oplossing bieden voor het regionale netcongestieprobleem, de regionale economie stimuleren en zorgen voor stabiele betaalbare energie voor onze inwoners. De exacte kansen die een SMR kan bieden is dus ook een van de zaken die onderzocht gaat worden in het haalbaarheidsonderzoek.

Bij het onderzoek naar de kansen en zorgen worden uiteraard ook de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties betrokken. Zaken als veiligheid, bereikbaarheid, overlast, ruimte, energie-infrastructuur worden allemaal meegenomen in het onderzoek. Ook kunnen omwonenden participeren om hun zorgen en kansen te delen.

Kerncentrales of SMR’s in Nederland zijn veilig. De nieuwe generatie kernreactoren werken heel anders dan de oude generatie uit de vorige eeuw. 

Moderne SMR’s hebben meerdere onafhankelijke veiligheidssystemen en barrières. Als er een storing is, schakelt de reactor automatisch over naar een veilige toestand. Dit kan zonder direct ingrijpen van mensen en zonder externe energie. SMR’s moeten voldoen aan strenge veiligheidseisen. Onafhankelijke toezichthouders controleren of hieraan wordt voldaan voordat een reactor mag worden gebruikt en tijdens het gebruik zelf. SMR’s kunnen dag en nacht elektriciteit leveren. Ze zijn daardoor een aanvulling op wind- en zonne-energie. Op termijn kunnen ze helpen om gas- en kolencentrales, die broeikasgassen uitstoten, stap voor stap te vervangen.

In Nederland controleert de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) nieuwe ontwerpen op veiligheid. Uiteindelijk beslist de ANVS in een project definitief of een bepaald type SMR veilig is op een bepaalde locatie. 

Provincie Gelderland betaalt het haalbaarheidsonderzoek vanuit het Gelders actieplan SMR. Met dit actieplan stimuleert de provincie op verschillende manieren de realisatie van SMR’s in Gelderland. De provincie biedt onder andere Gelderse gemeenten de mogelijkheid om samen de kansen van een SMR te laten onderzoeken.

Provincie Gelderland heeft een verkennend onderzoek gedaan naar kansrijke locaties in de provincie waar de ontwikkeling van een kleine kerncentrale, een zogenoemde Small Modular Reactor, wellicht mogelijk is. Uit dit onderzoek komt Dodewaard als één van de meest kansrijke locaties in Gelderland naar voren. Gemeente Neder-Betuwe vindt het belangrijk dat eerst nog meer onderzoek plaatsvindt. 

In het rapport van de provincie blijkt dat Dodewaard kansrijk is door onder meer de aanwezigheid van een 380/150 kV hoogspanningsknooppunt, bestaande energie-infrastructuur, de goede aansluiting op het elektriciteitsnet, de beschikbaarheid van koelwater en de geschiedenis van Dodewaard als locatie voor kernenergie. Het zorgt ervoor dat Dodewaard op dit moment één van de meest kansrijke locaties in Gelderland is waar een zogenoemde Small Modular Reactor (SMR), op relatief korte termijn gebouwd kan worden. 

Ander onderzoek van provincie en gemeente naar technische en ruimtelijke mogelijkheden 

Eerder dit jaar zijn provincie Gelderland en gemeente Neder-Betuwe samen een haalbaarheidsonderzoek gestart dat als eerste kijkt naar technische en ruimtelijke mogelijkheden. Daarna wordt in datzelfde haalbaarheidsonderzoek onderzocht welke gevolgen er zijn voor omwonenden en op welke manieren inwoners kunnen profiteren van de komst van een kernreactor.

Met de samenleving in gesprek 

Laurys Bennink, wethouder Energie & Duurzaamheid van Neder-Betuwe geeft aan: “Deze eerste verkenning van de provincie geeft aan dat Dodewaard de meest geschikte locatie in Gelderland is voor een SMR. Dat verbaast ons niet. Maar we staan voor meerdere grote maatschappelijke opgaven. Als gemeente moeten we keuzes maken. Ik vind het belangrijk om te weten wat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ervan vinden als hier een kleine kerncentrale zou komen. Na de zomer halen we de wensen en zorgen van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties op en onderzoeken we hoe zij kunnen meeprofiteren van de komst van een SMR.” 

Energie, werkgelegenheid en innovatie 

Gemeente Neder-Betuwe is hoopvol als het gaat om de kansen. Naast energieopwekking biedt een SMR ook kansen op het gebied van hoogwaardige werkgelegenheid, innovatie, kennisontwikkeling, onderwijs en een versterkt vestigingsklimaat. Dodewaard kan uitgroeien tot een plek waar energie, economie en kennis samenkomen. Tegelijkertijd benadrukt de gemeente dat zorgvuldige afwegingen noodzakelijk zijn. 

Samenwerking om goed voorbereid te zijn als een SMR haalbaar blijkt

Provincie en gemeente willen goed voorbereid zijn als een SRM haalbaar blijkt te zijn. Daarvoor is samenwerking met veel partijen nodig. Er wordt momenteel nagedacht hoe deze samenwerking vormgegeven kan worden. Hierin kunnen onder meer kennisinstellingen, bedrijven, maatschappelijke organisaties, regio Rivierenland, netbeheerders, provincie en Rijk deelnemen. 

Door al in een vroeg stadium samen te werken, willen provincie en de gemeente ervoor zorgen dat een eventuele brede maatschappelijke ontwikkeling niet alleen energie oplevert, maar ook voordelen biedt voor Dodewaard, Neder-Betuwe en regio Rivierenland. 

Provincie Gelderland en gemeente Neder-Betuwe starten samen een haalbaarheidsonderzoek naar de kansen voor een Small Modular Reactor (SMR) op het terrein van de voormalige kerncentrale in Dodewaard. Het onderzoek brengt stap voor stap in beeld of een kleine kernreactor op deze locatie mogelijk is en onder welke technische, maatschappelijke en bestuurlijke voorwaarden. Er wordt ook onderzocht welke kansen een SMR biedt voor inwoners en bedrijven in de regio. 

Het onderzoek leidt nadrukkelijk niet tot een besluit om wel of niet een SMR te bouwen. De resultaten kunnen gebruikt worden om een goede afweging te maken als er een concreet voorstel hiervoor komt van een initiatiefnemer. Dat is op dit moment niet aan de orde. 

Gedeelde ambitie voor kernenergie 

Het onderzoek komt voort uit gesprekken die Neder-Betuwe en Gelderland de afgelopen tijd voerden over hun ambities op het gebied van kernenergie. Neder-Betuwe heeft in haar recent vastgestelde Energievisie opgenomen zich in te zetten voor de bouw van een SMR. Zo wil de gemeente de verduurzaming van haar energievoorziening richting 2050 voltooien. Deze ambitie sluit goed aan bij de ambitie van de provincie om met SMR's op een schone en efficiënte manier te voorzien in de groeiende energievraag voorzien en meer grip krijgen op de Gelderse energievoorziening. 

Zorgen en kansen in beeld 

Het onderzoek gaat niet alleen antwoord geven op de vraag of een modulaire kernreactor haalbaar is. Belangrijk doel is bepalen of een SMR op deze plek maatschappelijke en economische meerwaarde kan hebben voor inwoners en bedrijven in Neder-Betuwe en de regio. 

Wethouder Stefan van Someren: ‘Een SMR kan een structurele oplossing bieden voor het regionale netcongestieprobleem, de regionale economie stimuleren en zorgen voor stabiele betaalbare energie voor onze inwoners. Neder-Betuwe heeft de ambitie om meer zelfvoorzienend te zijn, dat geldt ook voor de energiebehoefte. Recente geopolitieke ontwikkelingen tonen aan dat dit ook voor de regio geen overbodige luxe meer is. Tegelijkertijd kunnen er vragen en zorgen zijn over veiligheid van een kernreactor en de impact op het landschap. Begrijpelijk. Ook dat onderzoeken we. Zo kunnen we samen een goed onderbouwd besluit nemen als er een concreet verzoek komt om een SMR te bouwen.’ 

Gedeputeerde Ans Mol is blij met de samenwerking: ‘Goed dat we samen deze stap zetten. SMR’s zorgen voor betaalbare, betrouwbare en beschikbare energie en zijn zuinig met ruimte. Daarom zetten we in op deze innovatie kernreactoren. Daar hebben we gemeenten als Neder-Betuwe voor nodig die net als wij kansen zien van een SMR en de moed hebben om die samen met ons te onderzoeken.’ 

Opzet van het onderzoek 

Het onderzoek zal in verschillende fasen verlopen. In de eerste fase wordt onderzocht of een SMR op deze locatie veilig en vergunbaar is. Hierbij gaat het om regelgeving, ruimtelijke inpassing en veiligheid. Als een SMR technisch niet haalbaar blijkt, eindigt het onderzoek daar. 

Bij een positieve uitkomst, wordt verder onderzocht wat de komst van een SMR voor de gemeente en de regio betekent. Dit gaat bijvoorbeeld om ruimtelijke gevolgen, beheer- en toezicht en impact op de omgeving. Ook gaat het onderzoek dan in op de maatschappelijke en economische effecten. Het onderzoek brengt zowel kansen als zorgen in beeld, samen met mogelijke risico’s en randvoorwaarden. 

Participatie en planning 

Bij het onderzoek naar de kansen en zorgen worden uiteraard inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties betrokken. Hoe deze participatie eruit komt te zien, wordt nog uitgewerkt. Hierover komt meer informatie als uit de eerste fase van het onderzoek blijkt dat een SMR technisch haalbaar is. 

Het onderzoek wordt naar verwachting in het laatste kwartaal van 2026 afgerond.