Werken aan duurzaam evenwicht Financiën

In de Kadernota van juni 2020 werd al aangegeven dat het financieel perspectief voor gemeenten en ook voor Neder-Betuwe minder rooskleurig is dan eerder.

De uitkeringen van het Rijk veranderen, de kosten voor de taken van de gemeente voor hulp en zorg aan onze inwoners zijn structureel hoog en vanuit onze ambitie zijn er nieuwe ontwikkelingen in het ruimtelijk domein zoals de Randweg Opheusden, de multifunctionele accommodatie Dodewaard en het integraal huisvestingplan voor het onderwijs. Alles bij elkaar kunnen deze leiden tot (flinke) meerjarige tekorten.

Kiezen wat mogelijk is en blijft

Omdat Neder-Betuwe een gezonde financiële huishouding heeft konden we een tijd lang de extra en hogere kosten opvangen. In de Kadernota 2021 zijn al maatregelen genomen om het tekort terug te dringen die snel te realiseren waren en zo min mogelijk ingrijpende gevolgen hadden. Een aantal ambities en ontwikkelingen is uitgesteld of versoberd. Nu het financieel perspectief vooralsnog minder rooskleurig blijft, is het nodig om onze volledige financiële huishouding af te zetten tegen al onze uitgaven, ambities en plannen. De gemeente moet kiezen wat mogelijk is en blijft. Zo zorgen we voor een duurzaam gezonde financiële situatie.

Duurzaam gezonde organisatie behouden

Door keuzes te maken zorgen we ervoor dat de financiële situatie van de gemeente Neder-Betuwe duurzaam en in evenwicht/balans is. Dat doen wij door maatregelen te nemen om onze inkomsten te optimaliseren, de besteding van gelden aan de eigen organisatie, projecten en programma’s optimaal te benutten en tot slot noodzakelijke bezuinigingen te nemen die zo min mogelijk impact hebben op onze inwoners en ondernemers.

Heroverwegingsoperatie

Om te komen tot een pakket van maatregelen is eind 2020 een zogenaamde ‘heroverwegingsoperatie’ gestart. In dit traject heeft de gemeente in kaart gebracht wat de dekkings-, bezuinigings- en heroverwegingsmogelijkheden zijn. De gemeenteraad is tussendoor geïnformeerd. Op 8 juli heeft de gemeenteraad ingestemd met de kadernota en daarmee het pakket aan heroverwegingen.

Hoogte bedrag heroverwegingen

Op basis van huidige berekeningen is besloten om een pakket van heroverwegingen samen te stellen dat in 2022 ongeveer 450.000 euro bespaart op de uitgaven, oplopend naar ruim een miljoen in 2025. Op deze manier wordt gefaseerd het financieel evenwicht tussen inkomsten en uitgaven hersteld. Daarnaast lag er al een jaarlijkse taakstelling van € 100.000,- voor de bedrijfsvoering van de eigen organisatie en een taakstelling voor het sociaal domein (WMO en jeugdzorg) oplopend tot 1,25 miljoen euro in 2025. Dit op een totaalbegroting van ongeveer € 60 miljoen per jaar.

Werkwijze heroverwegingsoperatie

De heroverwegingsoperatie is opgedeeld in fases waarin de maatregelen van grof naar fijn worden uitgewerkt.

  • Bij de start is een groslijst met alle mogelijke heroverwegingen gemaakt (februari 2021)
  • Die is verder uitgewerkt in een shortlist, waarin voor een groot deel van die heroverwegingen de financiële consequenties, impact op de samenleving en de gemeentelijke organisaties en de haalbaarheid is uitgewerkt (mei 2021)
  • Het college heeft een pakket aan heroverwegingen vastgesteld en geeft hiermee haar keuze aan voor de gemeenteraad (juni 2021)
  • In de kadernota 2022-2025 heeft de gemeenteraad het pakket aan heroverwegingsmaatregelen vastgesteld (juli 2021)
  • In de begroting 2022-2025 stelt de raad de financiële doorvertaling definitief vast (november 2021).
  • Vanaf eind 2021 voert de gemeente de maatregelen stapsgewijs uit. Ieder jaar wordt tijdens de behandeling in de nieuwe kadernota de actuele financiële situatie tegen het licht gehouden en de noodzaak van bestaande en/of nieuwe heroverwegingen.
  • De gemeente gaat tussen september 2021 en maart 2022 gesprekken voeren met instellingen of organisaties die geraakt worden door de gekozen heroverwegingsmaatregelen. De inbreng van belanghebbenden wordt verwerkt in de kadernota van volgend jaar (2022). Mogelijke maatregelen voor deze instellingen of organisaties kunnen dus nog veranderen en gaan op z’n vroegst in 2023 in.

Besluitvorming heroverwegingen

De gemeenteraad is het besluitvormend orgaan over het pakket aan heroverwegingen en doet dat via de Kadernota en de Begroting. De provincie is als financieel toezichthouder van gemeenten op de hoogte van het verloop van het bezuinigingsproces. Het college van B&W bereidt het besluit voor en de ambtelijke organisatie binnen de gemeente voeren opdrachten uit en adviseren het college.

Participatie

Nu de kadernota (juli 2021) is vastgesteld door de raad neemt de gemeente de tijd om in gesprek te gaan met betrokken organisaties en instellingen over de heroverwegingen. Dat doen we op reguliere overlegmomenten en/of speciaal georganiseerde momenten. Vanuit de Kadernota is richting gegeven voor de prioritering van heroverwegingen en zijn mogelijke taakstellingen duidelijk.

Er is echter op dit moment (juli 2021, red.) nog veel onduidelijkheid over de (hoogte van) gelden die gemeenten en dus ook Neder-Betuwe ontvangen van het Rijk. We verwachten hier op z’n vroegst meer duidelijkheid over in het (late) najaar. We wachten deze landelijke ontwikkelingen af om onze financiële positie nader te kunnen duiden en daarmee te bepalen welke bezuinigingen echt nodig blijven. Uitgangspunt is en blijft dat we de impact voor onze inwoners en ondernemers en daarmee organisaties, instellingen en verenigingen zo klein mogelijk proberen te houden. Betrokken partijen informeren en betrekken we vroegtijdig om de tijd te nemen voor een passende invulling en het meenemen van de belangen.

Het is de bedoeling op zijn vroegst in de Begroting 2022, die in november 2021 voorligt in de raad, meer specifieke invulling te geven aan de uitvoering van het pakket aan maatregelen. Voor die maatregelen die een grote impact hebben en/of omdat er nog onvoldoende zicht is op financiële meevallers of tegenvallers nemen we de tijd. Die werken we samen met betrokkenen uit in aanloop naar de volgende kadernota die in het voorjaar van 2022 weer voorligt. Mogelijk verminderde bijdragen gaan sowieso op z’n vroegst pas in vanaf 2023.

Meer informatie

Overzicht raadsvergaderingen over de Heroverwegingsoperatie en financiële situatie met onderliggende stukken (in chronologische volgorde)

(Nieuws)berichten over de heroverwegingsoperatie