Bedrijvigheid in het buitengebied van Neder-Betuwe in beeld

In oktober 2020 liet de gemeente weten een inventariserend onderzoek te starten naar de aanwezigheid, en (eventuele) uitbreidingsbehoefte, van aanwezige bedrijvigheid in het buitengebied. Inmiddels zijn de resultaten van dat onderzoek bekend.

Het onderzoek had als doel om de bestaande situatie in beeld te brengen en van daaruit een vooruitblik naar de toekomst te maken, als het gaat om ruimtegebruik en ruimtebehoefte door en van (niet-agrarische) bedrijven. Uit het onderzoek leiden we af of aanbod en (toekomstige) vraag naar ruimte op elkaar aansluiten en welke oplossingen er zijn om hierop in te spelen. 

De gemeente heeft BRO gevraagd om dit onderzoek uit te voeren. Het onderzoek bestond uit twee onderdelen. Voor het onderzoek zijn bestaande beleidsstukken en openbare bronnen geraadpleegd (bureauonderzoek). Daarnaast hebben we via een vragenlijst onderzocht wat de uitbreidingsbehoefte van bedrijven in het buitengebied is. 

Onderzoeksresultaten

De inventarisatie van BRO laat zien dat we een diversiteit aan bedrijven uit verschillende sectoren huisvesten in het buitengebied, buiten de kernen en de op reguliere bedrijventerreinen. Het gaat veelal om wat kleinere bedrijven die vaak al van oudsher in het buitengebied zijn gevestigd. Maar ook om enkele grotere vestigingen. Er blijken voor het totale buitengebied over alle sectoren heen veel bedrijfsadressen in de gegevensbestanden van LISA (gegevens provincie Gelderland) en Kamer van Koophandel te zijn opgenomen. Hieronder vallen echter ook andere sectoren die verder niet in het onderzoek zijn meegenomen, zoals agrarische bedrijven, toeristische-recreatieve bedrijven en horeca. Ook zijn bijvoorbeeld zzp’ers, loonwerkers en internetbedrijven uit de doelgroep voor dit ruimtelijk economisch onderzoek gehaald. 

Een conclusie uit het bureauonderzoek op basis van beleidsstukken en databestanden is dat er vooral veel bouwbedrijven en handelsbedrijven in het buitengebied zijn gevestigd. Naast het bureauonderzoek heeft BRO, via een vragenlijst onder circa 200 bedrijven, ook gekeken naar de uitbreidingsbehoefte van gevestigde solitaire bedrijven. Hiervan zijn 34 vragenlijsten retour ontvangen. Ten aanzien van de toekomstige ruimtevraag was het voor BRO lastiger een conclusie te trekken uit de retour ontvangen vragenlijsten. Het gaat vaak ook om heel specifieke ruimtebehoeften en wensen die we bovendien ook lang niet volledig in beeld hebben gekregen met de uitvraag. Daarbij speelt dat er op basis van bestemmingsplannen nog planologische ruimte bestaat voor uitbreiding op enkele individuele bedrijfsbestemmingen in het buitengebied. Het onderzoek krijgt dan ook nog een verdieping door in deze bestemmingsplannen te kijken welke uitbreidingsruimte er nog (beschikbaar) is.

Vervolg: bouwsteen voor instrumenten onder de Omgevingswet 

De resultaten vormen één van de bouwstenen voor toekomstig beleid onder de Omgevingswet. Als verdieping op de Omgevingsvisie willen we komen tot een integrale (gebieds)visie op het hele buitengebied. Aan deze visie kunnen we vervolgens toekomstige (uitbreidings)aanvragen van bedrijven toetsen. De visie gaat erover hoe we willen omgaan met het buitengebied en hoe we de ruimte willen invullen. Daarbij gaat het niet alleen om de ruimtevraag vanuit bedrijven, maar ook om alle andere functies die de gemeente daar een plek in wil geven of hun plek wil laten behouden. Zo nemen bijvoorbeeld woningbouw, de agrarische sector, wegen en duurzaamheidsmaatregelen ook ruimte in en kenmerkt het buitengebied zich al door een sterke aanwezigheid van de Laanboomsector. In een nog op te stellen integrale visie voor het buitengebied pakken we de diverse vraagstukken in relatie tot elkaar op. 

Bedrijven met uitbreiding/ruimtevraag

Een aantal bedrijven heeft al via een ingediend verzoek laten weten uit te willen breiden. In aanloop naar de op te stellen visie Buitengebied behandelt de gemeente deze initiatieven door middel van een te organiseren intern atelier met betrokkenen beleidsvelden. Inzichten hieruit vormen weer input voor de op stellen visie. In afwachting van de visie beperkt de gemeente zich nu dus tot genoemde verzoeken. Dit betekent dat we nieuwe initiatieven en aanvragen voor uitbreiding van bedrijven, die na 1 juni zijn ingediend, zullen aanhouden tot het moment dat de beoogde visie voor het buitengebied er is. De gemeenteraad zal naar verwachting eind 2021 een besluit nemen over de Omgevingsvisie Neder-Betuwe. De visie op het buitengebied is daar een verdere uitwerking op.    

Regionaal bedrijventerreinenprogramma

De resultaten van het onderzoek gaan we bespreken met Regio Rivierenland. In de regio is sprake van een regionaal bedrijventerreinprogramma. Daarbinnen gelden afspraken tussen gemeenten over hoeveel m2 bedrijventerrein gemeenten waar in de regio mogen ontwikkelen. Dit wordt vooral gestuurd door de bovenliggende, geschatte vraag naar ruimte vanuit lokale bedrijven en bedrijven uit de regio. Hoewel solitaire bedrijfslocaties (nog) geen deel uitmaken van het bedrijventerreinen programma, gaat het bij deze locaties vaak wel om bedrijfsbestemming, en kunnen wensen tot uitbreiding daarvan gevolgen voor het te ontwikkelen regionaal programma en locaties daarbinnen. Gemeenten dienen verzoeken tot uitbreiding dan ook voor te leggen via een adviesverzoek bij het regionaal acquisitie platform (RAP) van de regio. Het RAP toetst aan het programma.

Uiteraard kijken we vanuit onze gemeente ook op lokale schaal naar de behoefte aan uitbreidingsruimte van bedrijven op bedrijventerreinen én bedrijven in het buitengebied. Daarbij horen we ook de signalen waar bedrijven tegenaanlopen in de zoektocht naar ruimte. Bedrijventerreinen zijn en blijven belangrijk voor de opvang van groei van bedrijven en het behoud en groei van de werkgelegenheid in onze gemeente. Het juiste bedrijf op de juiste plek, daar maken we ons sterk voor!

Meer informatie of vragen over het onderzoek?

Mocht u nog nadere vragen hebben over de achtergrond van het onderzoek en/of behoefte hebben aan een nadere toelichting, dan kunt u contact opnemen met Marielle Renee, economisch beleidsmedewerker van de gemeente. Zij is bereikbaar via mrenee@nederbetuwe.nl of via het algemene telefoonnummer 14 0488.